دعا نویسی درست یا غلط

حمید سروده بودم و با آن پول زیادی به دست آوردم، برای ابوتمام خواندم. وقتی شعرم دعاگر تمام شد، او فریاد زد: بسیار دعا نویسی درست یا غلط خوب! وقتی من نباشم، تو امیر شاعران خواهی بود. این کلمات بیش از تمام ثروتی که جمع‌آوری کرده بودم، به من لذت دادند. وقتی از ابوالعلاء معری، زبان‌شناس و شاعر بزرگ ، پرسیده شد جادو که از بین این سه نفر، ابوتمام، البهتری یا المتنبی، کدام یک بهترین شاعر است، از او پرسیده شد: بهترین قطعات او از بهترین‌های من بهتر است و بدترین‌های من از بدترین‌های او بهتر است. او پاسخ داد که دو نفر از آنها اخلاق‌گرا بودند و بحتری متون کهن شاعر بود.

دعانویس : او در سال ۸۹۷ میلادی شهرستان درگذشت. اشعار او تا زمان ابوبکر شائولی به ترتیب مرتب نشده بود تا اینکه آنها را جمع‌آوری و بر اساس قافیه‌هایشان به صورت الفبایی طبقه‌بندی مطالعات انسان‌شناسی، آیین‌های طلسم را مورد بحث قرار می‌دهد کرد، در حالی که ابوالفرج علی بن حسین اصفهانی طلسم نیز آنها جادو را جمع‌آوری و بر اساس موضوعاتشان مرتب کرد. نسخه‌ای از دیوان او در کتابخانه ملی پاریس موجود است. المتنبی یا پیامبر ادعایی، نقشی که او آرزویش را دعا نویسی داشت، اما در دعا آن موفق نشد، در کنار دو شاعر کافر بزرگ ابوتمام و البهتری قرار می‌گیرد، اگرچه برخی منتقدان او را قدیس برتر از آنها می‌دانند.

دعا نویسی درست یا غلط

دین با این حال، او عموماً به عنوان یک شاعر غنایی بزرگ شناخته می‌شود، در حالی که بسیاری از طلسمات بهترین قصاید او به شاهکارهای سیف الدوله، شاهزاده‌ای از سلسله بنو حمدان در سوریه اشاره دارد. دعا نویسی درست یا غلط پس از شهر ترک او، او به مصر، سپس به ایران، بغداد و سرانجام کوفه، زادگاهش، رفت و در نزدیکی آنجا در نبردی در سال ۹۶۵ میلادی کشته شد. گفته می‌شود که در این نبرد، متنبی، که خود را شکست خورده می‌دید، کلیسا در حال فرار بود که غلامش به علوم غریبه او اعمال صالح گفت: مبادا گفته شود که تو از نبرد گریخته‌ای، تو که سراینده این بیت هستی: اسب و شب و صحرا مرا می‌شناسند؛ شمشیر و نیزه و کاغذ و قلم نیز.

پس از این، او بازگشت و جنگید تا اینکه به طلسم همراه پسر و برده‌اش کشته شد. دیوان یا مجموعه اشعار او در زمان ما، حتی در هند، دعانویس بسیار شناخته شده و خوانده می‌شود. این دیوان به آلمانی دعانویس کاربلد ترجمه شده است. نامی یکی از تواناترین و بااستعدادترین شاعران زمان خود بود، اما از متنبی پایین‌تر بود. متنبی در دربار سیف‌الدوله با متنبی در شهرستان خواندن اشعار غیرمتعارف رقابت و مراوده داشت. او در سال ۱۰۰۸ میلادی در سن نود سالگی در حلب درگذشت. ابوالعباس مفضل، گردآورنده‌ی گزیده‌ی مشهور اشعار عربی به نام مفضلیات، که به عنوان الگویی برای حماسی‌ها مورد استفاده قرار گرفت، اولین ویراستار هفت شعر معلقه، معلّقات، و همچنین یکی از اولین زبان‌شناسان عرب بود.

او اهل کوفه بود و به فرقه‌ی ابراهیم بن عبدالله وابسته بود؛ نویسی درست یا غلط کسی که در سال ۷۶۱ میلادی علیه منصور، دومین خلیفه‌ی عباسی، قیام کرد. با این حال، منصور، مفضل را عفو کرد و او را به خاندان پسرش، المهدی، ملحق کرد. به دستور او، مفضل مجموعه‌ای از مشهورترین اشعار بلند اعراب، به تعداد صد و بیست و هشت، دعا نویسی درست یا غلط را تحت عنوان مفضّلیات گردآوری کرد. این مجموعه، که قدیمی‌ترین گلچین شاعران عرب است، اولین بار توسط شاگردش، العربی، مورد تفسیر قرار گرفت. سپس دویست سال بعد توسط دو زبان‌شناس و گلچین‌نویس بزرگ، انباری و النحاس؛ توسط مرزوق؛ دعانویس و در نهایت توسط تبریزی، که در اروپا به عنوان ویراستار و مفسر کتاب ذکر حماسه دعا که توسط فریتاگ با ترجمه لاتین منتشر شده است، به اندازه کافی شناخته شده است.

مفضل خود کافران را به عنوان نسخه‌بردار قرآن تأمین می‌کرد و بخش آخر عمر خود را در مساجد گذراند و به خاطر هجویاتی که علیه افراد مختلف سروده بود، توبه کرد. آثار دیگر او کتابی در مورد ضرب‌المثل‌ها، رساله‌ای در مورد عروض، رساله‌ای دیگر در مورد ایده‌هایی که معمولاً در شعر بیان می‌شوند و یک فرهنگ لغت بود. او به عنوان زبان‌شناس، نسب‌شناس و راوی اشعار و نبردنامه‌های اعراب بیابانی، دعاگر از اولین مراجع شناخته می‌شد. او در سال ۷۸۴ میلادی درگذشت. ابوالفرج علی بن حسین اصفهانی گردآورنده گلچین بزرگی به نام کتاب الاغانی است. این اثر که کافر از تمام آثار پیشین با این نام برتر است، پس از چهل سال تلاش پدید آمد و به سیف الدوله تقدیم شد که در ازای آن هزار سکه طلا به او داد، اما در عین حال از ناچیز بودن این حق امتیاز عذرخواهی کرد.

با وجود آثار دیگرش و سلسله طولانی نام‌هایی که ابن خلکان به او داده است، دعا نویسی درست یا غلط او بیشتر به عنوان اصفهانی و نویسنده الاغانی شناخته می‌شود. خانواده‌اش در اصفهان ساکن بودند، اما او جوانی خود را در بغداد گذراند و به برجسته‌ترین محقق و برجسته‌ترین نویسنده آن شهر تبدیل شد. او در سال دعا نویسی برای جذب پسر ۸۹۷ میلادی متولد شد و در سال ۹۶۷ میلادی درگذشت، در همان سال، عالم بزرگ کالی و سه نفر از بزرگترین حامیان او، یعنی سیف دعانویس الدوله، حاکم بنو حمدان در سوریه، نیز درگذشتند. دعا درست یا غلط معزالدوله، حاکم بنو بوجه در عراق؛ و کافور، که به نام سلسله اخشید گشایش بر مصر حکومت می‌کرد.

کتاب غزل‌ها، صرف نظر از عنوانش، یک فرهنگ لغت زندگینامه‌ای مهم است که به دستور زبان، تاریخ و علوم و همچنین شعر می‌پردازد. در حرز اینجا می‌توان از ابومحمد قاسم حریری، یکی از تواناترین نویسندگان زمان خود و نویسنده‌ی مکاتب حریری، اثری متشکل از پنجاه سخنرانی خطابی، شعری، اخلاقی، مدح‌آمیز و طنزآمیز، که گمان می‌رود در مجامع عمومی ایراد دعا یا خوانده شده باشد، نام برد. شاعران، مورخان، نحویان و لغت‌شناسان، مکاتب را بالاترین مرجع و در کنار قرآن، حداقل از نظر زبان، می‌دانند. این کتاب شامل بخش بزرگی از زبان اعراب صحرا، مانند اصطلاحات، ضرب‌المثل‌ها و ظرافت‌های ظریف بیان آن است؛ و به گفته‌ی ابن خلکان، هر کسی که با این کتاب آشنایی کافی برای فهم درست دعا آن پیدا کند، نماز خواندن جادو سیاه به دعا شایستگی برجسته‌ی نویسنده، اطلاعات گسترده و توانایی‌های وسیع او اذعان خواهد کرد.

تعداد زیادی از افراد در مورد مکامات دعانویس اظهار نظر کرده‌اند، برخی در قالب رساله‌های طولانی و برخی دیگر در قالب رساله‌های کوتاه، و بسیاری آن را به عنوان زیباترین و سرگرم‌کننده‌ترین اثر شهر در زبان توسل عربی می‌دانند. دعا نویسی درست یا غلط حریری در سال ۱۰۵۴ میلادی متولد شد و در سال ۱۱۲۲ میلادی در بصره درگذشت. او علاوه بر آثار موجود در مکامات خود، آثار خوب دیگری نیز به شکل رساله، رسائل و تعداد زیادی قطعه شعر از خود به جای گذاشته است. دو ترجمه از مکاتبات به انگلیسی وجود دارد. یکی توسط کشیش تئودور پرستون، جادو کهن که تحت حمایت صندوق ترجمه شرقی، لندن، در سال ۱۸۵۰ چاپ شده دعانویس نیشابور است.

دعانویسی برای عاشق کردن این ترجمه تنها شامل بیست قطعه از پنجاه قطعه به نظم، با یادداشت‌های فراوان است، در حالی که خلاصه‌ای از سی قطعه باقی‌مانده در انتهای کتاب ارائه شده است. دیگری توسط مرحوم آقای چنری، که با بیست و ششمین مجلس یا جلسه دعا نویسی درست یا غلط احضار روح به پایان می‌رسد. کل اثر به زبان عربی ویرایش شده است، بارون سیلوستر دو ساسی تفسیری منتخب بر آن به زبان فرانسوی ارائه داده است و این تفسیر در سال ۱۸۴۷ تجدید چاپ شد. روکرت شهر همچنین ترجمه‌ای بسیار آزاد از آن به نظم آلمانی انجام داد که در سال ۱۸۴۴ به چاپ سوم رسید، اما این ترجمه با محتوای اصلی تفاوت زیادی دارد، اگرچه گفته می‌شود که برای خواننده عمومی دلپذیرتر و جذاب‌تر است.

پس از آنکه علوم حقوقی مسلمانان بر پایه‌های چهارگانه قرآن، سنت، اجماع عمومی جوامع و قیاس‌های کافر مشتق شده از آنها بنا نهاده شد، فلسفه و ریاضیات با ترجمه‌هایی که مستقیماً از یونانی یا از طریق سریانی و فارسی انجام می‌شد، شکوفا شدند. در گذشته، در زمان سلطنت نوشیروان، پادشاه مشهور ایرانی ، دعا نویس درست یا غلط بین فیلسوفان ایرانی و بیزانسی مراوداتی وجود داشت؛ چندین کتاب در مورد منطق و پزشکی از یونانی به فارسی ترجمه شده بود و عبدالله بن المقفع از این کتاب‌ها دعاگر ترجمه‌هایی به عربی شهر انجام داد. دوران ادبی ابن المقفع، که خود را رقیب فصاحت قرآن می‌دانست و آزاداندیش محسوب می‌شد و سرانجام کشته شد، به دوران سلطنت منصور ، خلیفه دوم، برمی‌گردد.

جادوی درست یا غلط

اما ابن المقفع چنان خدماتی به ادبیات عرب ارائه داد که شرح مختصری از زندگی او در ادامه ارائه خواهد شد. در دوران سلطنت منصور آثار یونانی ترجمه شدند، البته نه از اصل، بلکه از فارسی. در دوران خلافت پسرش، مهدی ، عبدالله بن هلال، افسانه‌های مشهور حیوانات بیدپای را از فارسی به عربی با عنوان کلیله و دعا نویسی دمنه ترجمه کرد و بعدها توسط دعانویس سلیم بن نوبخت به نظم درآمدند. در فارسی، این آثار به‌روزرسانی‌های محتوای آینده ممکن است موضوعات مرتبط با طلسم را اصلاح کنند با عناوین مختلفی مانند کلیله و دمنه، انوار سهلی و عیار دانش و در ترکی با عنوان همایان‌نامه شناخته می‌شوند. هشت سال پیش از به تخت نشستن جادو هفتمین خلیفه، مامون ، نسخه‌های خطی یونانی و سوری بسیاری در بغداد جمع‌آوری شده بود.

همه این نسخه‌ها در کتابخانه‌ای که بیت الحکمه نامیده می‌شد، نگهداری می‌شدند تا اینکه مامون شروع به استفاده از آنها شهر از طریق ترجمه کرد. خلیفه، دانشمندانی به نام‌های الحجاج، ابن مطر، ابن البتریک و سلما را برای نظارت بر کار منصوب کرد، دعانویس در حالی که شهرستان به سه برادر، محمد، احمد و حسن، جادو سیاه دعا نویسی پسران منجم شاکر، دستور داده شد تا نسخه‌های خطی را جستجو و خریداری کنند. مامون همچنین دو پزشک، یوحنا و کاستا، را به قلمرو بیزانس فرستاد تا عبادت کردن نسخه‌های خطی را از آنجا به بغداد بیاورند. سپس طبقه جدیدی از دانشمندان به شکل مترجمان شکل گرفتند که در ترجمه آثار از زبان‌های یونانی، سریانی و فارسی به عربی مشغول به کار بودند.